Zelfonderzoek bij borstkanker: ken je lijf

Veel mensen weten dat een afwijkend knobbeltje in je borst kan duiden op borstkanker. Maar andere symptomen zijn minder bekend. Daarom is het advies van Borstkankervereniging Nederland (BVN): Ken je lijf! Het is belangrijk dat je je borsten goed kent (hoe ze voelen en eruit zien), om zo tijdig een verandering op te kunnen merken waarmee je een afwijking kunt ontdekken. Ben je ongerust over een afwijking aan je borst of tepel? Ga dan naar je huisarts.

 

Symptomen bij borstkanker

Als je borsten er anders uit zien of anders aanvoelen dan je gewend bent en je ziet of voelt één van onderstaande symptomen, dan is het verstandig om je (huis)arts raadplegen. Zie voor de symptomen ook het plaatje (klik erop om te vergoten):

  • een verharding van de borst
  • een deuk in de borst
  • huidverandering (ook: slecht genezend plekje)
  • warm aanvoelende borst met een rode verkleuring van de huid
  • vocht uit de tepel (bloederig, waterig, groen van kleur of melkachtig)
  • putjes in de borst
  • een bult op de borst
  • een dikke ader in de borst
  • ingetrokken tepel (tenzij je dat altijd al had)
  • vorm of grootte van borst verandert
  • schilfering en roodheid (sinaasappelhuid) van de borst
  • een ongewoon knobbeltje in de borst (niet altijd zichtbaar)
  • pijnlijke, anders aanvoelende plek in de borst
  • zwelling in de oksel 

* de symptomen gelden ook voor mannen. Lees hier meer over borstkanker bij mannen.

Hoe leer je je borsten kennen?

Kijk regelmatig goed naar je borsten in de spiegel. Veel van de afwijkingen kun je namelijk zien, maar niet voelen. Zo zorgt klierweefsel ervoor dat het onder de huid vaak bobbelig aanvoelt, terwijl dit meestal normaal is. Daarom is voelen niet betrouwbaar. We adviseren je vooral goed en regelmatig te kijken en zo je eigen borsten goed te leren kennen, zodat je een afwijking snel opmerkt. Is je ene borst altijd wat groter dan de ander? Is je tepel altijd al ingetrokken? Dan hoort dat bij jou. Pas als de ongewone afwijking langer duurt, stap je naar de huisarts.

Ga voor een spiegel staan en laat je armen ontspannen langs je lichaam hangen. Neem rustig de tijd om goed naar je borsten te kijken of je een verandering ontdekt.

Periodiek bevolkingsonderzoek - let ook op in de periode tussen de controles!

In Nederland worden alle vrouwen tussen de 50 en 75 jaar elke twee jaar uitgenodigd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. Er worden dan ter controle röntgenfoto's van de borsten gemaakt, de mammografie. Het is belangrijk dat je ook in de periode tussen die controles zelf goed blijft opletten. Let daarbij op de genoemde afwijkende symptomen. 

Menstruatie (ongesteld)

Wanneer je een verandering aan je borst(en) opmerkt, kan dat verschillende dingen betekenen. Zo heeft de menstruele cyclus (ongesteldheid) bijvoorbeeld ook invloed op je borsten. Je borsten voelen daardoor vóórdat je ongesteld wordt vaak anders aan. De veranderingen die je dan voelt, kunnen dus onschuldig zijn. Voel of zie je iets vreemds? Controleer dan nog eens als je ongesteldheid is afgelopen.

Zwangerschap

Tijdens je zwangerschap of als je borstvoeding geeft, veranderen je borsten. Reden genoeg om dan extra goed op te letten en te controleren op afwijkingen. “Als je zwanger bent of borstvoeding geeft, moet je je borsten opnieuw ‘leren kennen’”, zegt Inge Eekhout, verpleegkundig specialist Mammachirurgie van het Antoni van Leeuwenhoek. “Als je weet wat normaal is, merk je veel sneller een verandering op.” De dingen waar je op moet letten zijn gelijk aan het ‘normale’ zelfonderzoek. Inge: “Twijfel je, laat dan een specialist meekijken of –voelen.”

Erfelijkheid

Als je erfelijke aanleg hebt voor borstkanker, is het extra belangrijk je borsten goed te kennen en te letten op veranderingen. Mensen die erfelijk belast zijn krijgen in principe al het advies om zich extra te laten controleren door een specialist, maar zelf goed opletten blijft belangrijk. Lees meer over erfelijkheid op brca.nl >>

Risicofactoren

De kans om borstkanker te krijgen ligt voor vrouwen in Nederland op ongeveer 13 à 14 procent: één op de zeven vrouwen krijgt ooit in haar leven borstkanker. Er zijn persoonlijke factoren die invloed hebben op de kans dat iemand borstkanker krijgt. Maar het is niet zo dat iedereen die een bepaalde risicofactor heeft, ook altijd borstkanker krijgt. Omgekeerd is het ook vaak moeilijk vast te stellen wat de oorzaak is geweest als je wel borstkanker krijgt. Meestal dragen verschillende risicofactoren samen bij aan het ontstaan van borstkanker. 

Lees meer over risicofactoren >>

Geen symptomen, toch borstkanker

Helaas komt het ook (weinig) voor dat mensen borstkanker krijgen, zonder dat er sprake is van genoemde symptomen. Toch blijft het belangrijk om je borsten goed te kennen.