Standpunt cannabis(olie): Geen genezing, wel vermindering van klachten

KWF heeft onderstaand standpunt geformuleerd. BVN sluit zich aan bij dit standpunt.

Geen genezing, wel vermindering van klachten

​Cannabis is de Latijnse naam voor hennep, een plant die bijzondere belangstelling geniet vanwege de psychische en lichamelijke effecten. Al sinds de oudheid is het een populair kruidengeneesmiddel waar kalmerende, pijnstillende, antidepressieve, slaapbevorderende, misselijkheidsonderdrukkende, ontstekingsremmende, krampwerende en eetlustopwekkende eigenschappen aan worden toegeschreven. De bekendste cannabisproducten zijn marihuana (wiet) en hasj. Marihuana bevat de gedroogde bloemtoppen en blaadjes van de hennepplant. Hasj is de zuivere hars.

Werkzame bestanddelen

De werkzame bestanddelen van cannabis zijn de zogeheten cannabinoïden. Tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD) zijn de belangrijkste. THC is het psychoactieve bestanddeel waar gebruikers high of stoned van worden. CBD tempert de effecten van THC, heeft een anti-psychotisch effect en lijkt te beschermen tegen verslaving. De verhouding tussen THC en CBD bepaalt de werking en bijwerkingen van cannabis.

Wetenschappelijk onderzoek

Vanwege de veelzijdige effecten zijn cannabinoïden erg interessant om medisch-wetenschappelijk te onderzoeken. Uit steeds meer studies blijkt dat cannabis werkzaam is bij tal van klachten en ziektebeelden. Een overzicht van de wetenschappelijke stand van zaken is te vinden op de websites van de International Association for Cannabinoid Medicines en de International Cannabinoid Research Society.

Hieronder volgen de belangrijkste bevindingen met betrekking tot kanker. 

Cannabis kan klachten verminderen

Volgens het Bureau voor Medicinale Cannabis (de overheidsorganisatie die verantwoordelijk is voor de productie van cannabis voor medicinale doeleinden) zijn er voldoende wetenschappelijke gegevens die aantonen dat cannabis werkzaam is bij:

  • Pijn bij kanker, multiple sclerose, reumatische artritis en chronische darmontsteking
  • Misselijkheid, verminderde eetlust, vermagering en verzwakking bij kanker en aids
  • Misselijkheid en braken als gevolg van medicatie of bestraling bij kanker, hiv en aids
  • Spierkrampen en spiertrekkingen bij multiple sclerose en ruggenmergschade
  • Langdurige zenuwpijn, bijvoorbeeld door beschadiging van een zenuwbaan, fantoompijn, aangezichtspijn of chronische pijn die blijft bestaan na het genezen van gordelrooos
  • Tics bij het syndroom van Gilles de la Tourette
  • Therapieresistent glaucoom

Het is echter te optimistisch om te denken dat cannabis bij bovengenoemde klachten altijd werkt. Uit een vergelijkend onderzoek, waarin 79 cannabisstudies kritisch werden getoetst, blijkt dat de wetenschappelijke bewijsvoering niet altijd even sterk is. De bewijskracht voor verbetering van misselijkheid en overgeven bij chemotherapie werd zelfs als zwak geclassificeerd. Naar aanleiding van deze studie zijn diverse zorgverzekeraars gestopt met het vergoeden van medicinale cannabis vanuit de basisverzekering.

Medicinale cannabis

Sinds september 2003 mogen artsen cannabis voorschrijven en apothekers het op recept afleveren. Deze medicinale cannabis verschilt van de cannabis die als genotmiddel wordt verkocht. Cannabis die de apotheek verstrekt is van farmaceutische kwaliteit, voldoet aan de hoogste eisen, heeft een constante samenstelling en is alleen bedoeld als medicijn. Er zijn meerdere varianten met elk hun eigen verhouding THC/CBD. Sinds 2015 is ook medicinale cannabisolie op doktersvoorschrift verkrijgbaar. In tegenstelling tot de vrij verkrijgbare cannabidiol-olie (CBD-olie), bevat medicinale cannabisolie ook THC.

Meer informatie over medicinale cannabis(olie):

Kanker.nl
Bureau voor Medicinale Cannabis
Informatiebrochure voor patiënten
Bijsluiter medicinale cannabisolie

Niet bewezen: cannabis geneest kanker

Op dit moment is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat cannabis(olie) kanker geneest.

In de jaren '70 namen wetenschappers voor het eerst het antikankereffect van cannabis onder de loep. Sindsdien zijn er honderden wetenschappelijke artikelen over het onderwerp verschenen. Hieruit komen aanwijzingen naar voren dat cannabis kankercellen kan doden, afremmen en beletten om uit te zaaien. Ook blijkt cannabis invloed uit te oefenen op het afweersysteem, al zijn de resultaten op dit punt tegenstrijdig. Sommige studies laten een positief effect zien, andere een negatief.

Het lijdt geen enkele twijfel dat cannabis effect heeft op kankercellen. De claim dat cannabis kanker geneest, is echter ongegrond. Er is namelijk amper onderzoek bij patiënten gedaan.

Laboratoriumstudies

Vrijwel al het cannabisonderzoek betreft studies in proefdieren of cellijnen (kunstmatig in kweek gehouden kankercellen). Dergelijke laboratoriumresultaten zijn echter niet zonder meer door te vertalen naar de mens. Een levend menselijk lichaam is vele malen complexer. Een middel dat in een reageerbuis goed werkt, kan in de mens een ander of juist totaal geen effect hebben. Bijvoorbeeld omdat de darmen het niet goed opnemen, de lever het afbreekt of de nier het uitscheidt. Het is dus heel goed mogelijk dat het middel de tumor niet eens bereikt. Daarnaast moeten nieuwe geneesmiddelen aan de nodige veiligheidseisen voldoen. De meeste medicijnen doorstaan deze test niet vanwege onacceptabele bijwerkingen.

Niet elke kankerdodende stof is dus een geschikt medicijn. Ter illustratie: als je een scheut bleekwater over een klompje kankercellen giet, leggen ze allemaal het loodje. Dat betekent echter niet dat bleekwater het antwoord op het kankervraagstuk is. Chloorpillen of -injecties zijn juist uitermate gevaarlijk.  

Patiëntstudies

Ondanks de bemoedigende resultaten uit enkele laboratoriumstudies, moet het harde bewijs dat cannabis kanker kan genezen, komen uit studies met ‘echte’ patiënten. Vooralsnog is slechts 1 zo’n onderzoek gedaan. Hierbij werd het effect van THC bestudeerd bij patiënten met glioblastoom (een agressieve hersentumor). Helaas valt uit deze studie weinig te concluderen. Er deden slechts 9 patiënten mee en zij overleden allen binnen een jaar. Dit past bij het ziektestadium waarin ze verkeerden. Bovendien was er geen controlegroep (glioblastoompatiënten die géén THC kregen) zodat vergelijken niet mogelijk is. De behandeling met cannabis leek wel veilig te zijn en gaf weinig bijwerkingen.

Succesverhalen

Het internet staat vol verhalen en video’s over kankerpatiënten die tegen alle verwachtingen in zijn genezen door cannabis. Hoe graag KWF zulke individuele succesverhalen ook zou willen geloven, ze zijn oncontroleerbaar en daardoor niet geschikt als bewijs. Uit dergelijke verhalen is onmogelijk vast te stellen of er inderdaad sprake is van genezing en of cannabis daar überhaupt aan bijdroeg. Meestal ontbreken medische gegevens zoals ziektestadium, eerdere behandelingen en prognose. Hetzelfde geldt voor namen van artsen en behandelcentra. Ook worden vaak verkeerde conclusies getrokken of onjuiste verbanden gelegd. Een genezen kankerpatiënt die cannabis gebruikt, staat niet gelijk aan een kankerpatiënt die dánkzij cannabis is genezen. Bovendien blijft de grote groep cannabisgebruikers die niet genezen meestal buiten beschouwing.

Het is zelfs mogelijk dat de persoon in kwestie helemaal geen kanker heeft (gehad). Soms blijkt een verhaal volledig verzonnen. Ook opmerkelijk is dat deze wonderbaarlijke cannabisgenezingen nooit in wetenschappelijke vakbladen staan beschreven. De bron betreft vaak natuurgeneeskundige websites die weinig op hebben met de reguliere geneeskunde of websites die pleiten voor legalisering van softdrugs.

KWF is dus niet overtuigd van individuele succesverhalen. Goed en gedegen wetenschappelijk onderzoek is en blijft de enige en beste manier om te achterhalen welke behandelingen veilig en effectief zijn.

KWF en cannabisonderzoek

Uit laboratoriumstudies blijkt dat cannabis mogelijk aanknopingspunten biedt voor nieuwe kankerbehandelingen. KWF hoopt dat toekomstige (patiënt)studies belangrijke vragen omtrent veiligheid, toedieningsvorm, dosering, werkzaamheid en doelgroep zullen beantwoorden. Bij overtuigend bewijs zal KWF de ontwikkeling van cannabis tot kankermedicijn geen strobreed in de weg liggen. Alle initiatieven die redelijkerwijs bijdragen aan onze missie ‘minder kanker, meer genezing en een betere kwaliteit van leven’, kunnen rekenen op de steun van KWF.

KWF financiert op dit moment geen onderzoek naar cannabis(bestanddelen), maar staat open voor elk goed onderzoeksvoorstel op dit gebied. De KWF Adviesraad zal deze volgens de gebruikelijke procedure beoordelen op wetenschappelijke kwaliteit, haalbaarheid en relevantie. Bij een positief oordeel en voldoende budget is financiering mogelijk.

KWF-advies

KWF heeft geen bezwaar tegen het gebruik van medicinale cannabis ter bestrijding van klachten die samenhangen met kanker(behandeling). Op voorwaarde dat het middel wordt voorgeschreven door een bevoegde arts.

KWF raadt cannabis(olie) ter behandeling van kanker niet aan. Patiënten die desondanks cannabis (willen) gebruiken, adviseren wij om dit te bespreken met hun arts. Deze kan dan adequaat inspelen op eventuele bijwerkingen en rekening houden met de invloed van cannabis op de voorgeschreven behandeling. KWF raadt nadrukkelijk af om cannabis te verkiezen boven een reguliere behandeling.

Gebruikers dienen zich goed te realiseren dat de veiligheid van niet-medicinale cannabis(olie) niet te garanderen is. De kwaliteit en samenstelling (percentage en verhouding werkzame bestanddelen) kunnen sterk variëren. Cannabis heeft negatieve effecten op het geheugen, de concentratie, het reactievermogen, de waarneming en de coördinatie. Andere ongewenste effecten die kunnen optreden zijn angst, paniek en hartkloppingen.

Bron: kwf.nl

Meer informatie