Opvliegers

Een opvlieger is een plotselinge warmteaanval waarbij het gezicht en bovenlichaam rood worden. Deze duurt doorgaans een paar minuten en gaat gepaard met hartkloppingen en sterk transpireren (vooral ’s nachts). 

Wat is de oorzaak?

Wanneer de hoeveelheid oestrogenen in het bloed daalt, raakt het warmtecentrum in onze hersenen ontregeld. Bij een geringe stijging van de lichaamstemperatuur - bijvoorbeeld door een kopje koffie, inspanning of emotie – reageert het lichaam alsof er sprake is van een te hoge lichaamstemperatuur.

De huidbloedvaten openen om meer bloed naar de huid te transporteren en de warmte wordt via de huid aan de omgeving overgedragen (zweten). Dit ervaar je als een opvlieger.

Bij hormoontherapie wordt de oestrogeenproductie tijdelijk stilgelegd. Ook chemotherapie kan tot een daling van de hoeveelheid oestrogenen in het bloed leiden. Vandaar dat vrouwen die een dergelijke behandeling ondergaan, vaak last van opvliegers hebben.

Behandeling

Venlafaxine en clonidine zijn medicijnen die opvliegers tegen kunnen gaan. Ze worden regelmatig voorgeschreven aan vrouwen die behandeld worden voor borstkanker.

  • Venlafaxine wordt oorspronkelijk gebruikt bij depressiviteit en angststoornissen, maar blijkt ook opvliegers te kunnen voorkomen. 
  • Clonidine heeft verschillende effecten, onder andere op de bloedvaten. Sommige bloedvaten worden door clonidine nauwer, andere juist wijder. Clonidine heeft daardoor veel toepassingen bij verschillende aandoeningen, waaronder opvliegers. Bij de behandeling van opvliegers word het effect merkbaar na ongeveer vier weken.

Uit Nederlands onderzoek (2011) blijkt dat venlafaxine en clonidine effectieve middelen zijn om opvliegers te behandelen bij patiënten met borstkanker. Vergeleken met clonidine heeft venlafaxine sneller effect. Maar na twaalf weken blijkt clonidine beter te werken dan venlafaxine.

Beide middelen kunnen bijwerkingen hebben, zoals misselijkheid, depressieve gevoelens, angstgevoelens, seksuele stoornissen en slapeloosheid. Patiënten die venlafaxine slikken, kunnen het best beginnen met 37.5 mg per dag. De dosis kan eventueel verhoogd worden naar 75 mg per dag.

Bron: Management of Hot Flashes in Patients Who Have Breast Cancer With Venlafaxine and Clonidine: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial Journal of Clinical Oncology, 10 oktober 2011