Oorzaken

Wat precies de oorzaak is van deze gewichtstoename, is grotendeels nog een raadsel. Wel lijken veranderingen in leefstijl (zoals een ander eetpatroon, minder bewegen), het soort behandeling (hormoontherapie of chemotherapie) en effecten van de behandeling (bijvoorbeeld menopauze) een rol te spelen. Corticosteroïden bijvoorbeeld vergroten de eetlust, waarna  eetlust wordt gestimuleerd en het onderhuids vet op de romp en in het gezicht wordt opgeslagen.

Verder weten we dat niet alleen het aantal kilo’s toeneemt, ook de samenstelling van het lichaam verandert. Normaal gesproken zien we bij mensen die aankomen een toename van zowel de spier- als de vetmassa. Bij vrouwen die aankomen tijdens de behandeling voor borstkanker zien we dat vooral de vetmassa en (ernstig) overgewicht toeneemt, terwijl de spiermassa en spierkracht afneemt. Bij oedeem is er ook sprake van een gewichtstoename, maar dat is vooral het gevolg van vocht dat wordt vastgehouden. Dit heeft dus niets met een te hoge energie-inname te maken. 

Studie

Om meer grip op deze gewichtstoename te krijgen, wordt momenteel in Nederland de COBRA-studie uitgevoerd. In de studie worden vrouwen met en zonder borstkanker gevolgd. De onderzoekers hopen er onder meer achter te komen of een verandering in voedingspatroon of hormonen de boosdoener zijn, of dat minder bewegen een oorzaak is. Winkels: ‘Waarschijnlijk is het een combinatie van allerlei factoren. Dat maakt het aan de ene kant lastig, maar meer kennis over het mechanisme is altijd waardevol, omdat we dan waarschijnlijk beter weten hoe we de gewichtstoename kunnen voorkomen of verminderen’, aldus projectleider en onderzoeker dr. ir. Renate Winkels (Wageningen UR).