Okselkliertoilet

Een okselkliertoilet is een operatie waarbij alle lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd. Een ander woord hiervoor is okselklierdissectie. Soms is het mogelijk om niet alle okselklieren, maar een of enkele weg te halen. De patholoog-anatoom onderzoekt de weggenomen klieren om vast te stellen in hoeveel klieren zich tumorcellen bevinden. Gemiddeld worden tussen de 10 en de 20 klieren weggehaald. .Als borstkanker uitzaait, gaat dit meestal via de lymfeklieren in de oksel. Als er namelijk kankercellen loskomen van de tumor, komen deze terecht in het lymfevocht. Het lymfevocht wordt vervolgens afgevoerd naar de lymfeklieren. Vanuit daar kunnen de kankercellen in het bloed terecht komen en uitzaaien in de rest van het lichaam. 

Wat is een okselkliertoilet?

Een okselkliertoilet is een operatie waarbij alle lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd. Daarna wordt onderzocht hoeveel klieren uitzaaiingen bevatten, dit zijn de aangedane klieren. Het aantal aangedane klieren zegt iets over de prognose. Hoe meer klieren er aangedaan zijn, hoe groter de kans op terugkeer van de ziekte is en hoe kleiner de overlevingskansen zijn.

Wanneer een okselkliertoilet?

Een okselkliertoilet was lange tijd de standaard behandeling. Maar sinds de schildwachtklierprocedure wordt het steeds minder vaak uitgevoerd. Met echo, punctie, MRI of schildwachtklierprocedure kan onderzocht worden of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zijn. Zijn deze groter zijn dan 2 mm? Dan worden vaak alle oksellymfklieren behandeld.

Nadelen van een okselkliertoilet

Een okselkliertoilet is een veel ingrijpendere ingreep dan een schildwachtklierprocedure. Ook is er meer kans op bijwerkingen. Het kan zijn dat je je arm minder goed kunt bewegen (bewegingsbeperking). Ook kan er vocht ophopen in de arm, dit heet lymfoedeem. Bij een okselkliertoilet heb je een grotere kans op lymfoedeem dan bij een schildwachtklierprocedure. Het kan ook voorkomen dat je minder gevoel hebt of zenuwpijn. Deze bijwerkingen komen niet bij iedereen voor, het verschilt per persoon. Ook de mate waarin ze zich voor doen verschillen per persoon.

Bewegingsbeperking

Als er lymfklieren zijn weggehaald, kunnen bepaalde bewegingen van arm en schouder pijnlijk zijn. Fysiotherapie kan de balans verbeteren tussen de aan- en afvoer van lymfvocht, de pijn verminderen, het bewegen vergemakkelijken, de spierkracht doen toenemen en de lichaamshouding verbeteren. Je kunt daarmee het beste tussen de vijfde en de zevende dag na de operatie beginnen. Een standaardbehandeling bestaat niet; de klachten verschillen per persoon. De fysiotherapie kan bestaan uit onder andere oefentherapie, manuele therapie en manuele lymfdrainage.

Minder gevoel of zenuwpijn

Door de oksel lopen gevoelszenuwen. Als in de oksel wordt geopereerd, dan moeten die zenuwen vaak doorgesneden worden. Dat kan dan niet anders, want ze liggen midden in het gebied van de lymfklieren. Door het doorsnijden van deze zenuwen, kan het zijn dat je minder gevoel hebt aan de binnenkant van de bovenarm en in de oksel. Soms doet het ook pijn, dit is zenuwpijn. Deze pijn kan vaak worden verlicht met medicijnen.

Lymfoedeem

Bij lymfoedeem blijft er te veel lymfevocht achter in de arm, omdat het vocht niet goed wordt afgevoerd. Dat komt doordat de lymfklieren weggehaald zijn. Lymfoedeem kan allerlei klachten geven, bijvoorbeeld een zwaar gevoel in de arm, zwelling, pijn, vermoeidheid, moeilijkheden bij het bewegen van en kracht zetten met de arm, kans op infecties zoals wondroos en beursontstekingen. De klachten kunnen lang duren en gaan vaak niet helemaal weg. Behandeling door een gespecialiseerde lymfoedeemtherapeut of fysiotherapeut kan de klachten beperken en verlichten.

Moet er bij jou een okselkliertoilet plaatsvinden? Vraag de mammacareverpleegkundige dan om de omtrek van je arm voor of direct na de operatie op te meten, en deze later regelmatig te vergelijken. Zo kun je zodra je arm dikker wordt met behandeling beginnen.

Alternatief okselkliertoilet: oksel bestralen

Voor sommige patiënten met uitzaaiingen in de oksellymfklieren is bestraling van de oksel een alternatief voor een okselkliertoilet. Een recente studie heeft aangetoond dat beide behandelingen veilig zijn en dat bestraling van de oksel de helft minder kans geeft op lymfoedeem in de arm. Je arts kan je vertellen of je hiervoor in aanmerking komt. Vraag aan je arts of bestralen voor jou een goed alternatief is voor een okselkliertoilet.