Leven met overgangsklachten: hoe doe je dat?

Een (vervroegde) overgang kan diverse lichamelijke klachten veroorzaken. Onder andere opvliegers, botontkalking en slapeloosheid. Verschillende behandelingen kunnen deze lichamelijke klachten verminderen. Onder ‘Behandelen’ vind je hierover meer informatie.

Maar de overgang is meer dan wat fysieke klachten; de opvliegers waar je iedereen over hoort. Een te vroege overgang is soms moeilijk te accepteren. Iedereen ervaart de overgang anders en gaat verschillend om met de veranderingen die een (vervroegde) overgang met zich meebrengt. Een van die veranderingen betreft seksualiteit en intimiteit. Een verandering die veel vrouwen als lastig ervaren.

Lees meer over seksuele problemen als gevolg van borstkanker.

Zin maken

Als je in de overgang bent, kun je minder zin hebben in seks. De kriebels ontstaan niet meer of minder snel omdat de hormonen er niet of nauwelijks meer zijn. Je moet dan zin maken met je hoofd. Dat is niet altijd even makkelijk. Verstorende factoren kunnen zijn:

  • vermoeidheid
  • veranderd zelfbeeld, schaamte, onzeker zijn over je lichaam
  • gewichtstoename
  • slaapproblemen
  • stemmingswisselingen
  • problemen met vruchtbaarheid
  • vaginale droogte waardoor vrijen pijnlijk kan zijn 

Weer zin krijgen, doe je vooral door te communiceren. Allereerst met jezelf en met je partner. Niet alleen jij moet wennen aan alle veranderingen, je partner net zo. Probeer openlijk met elkaar over de veranderingen te praten. Ontdek samen wat jullie lastig vinden en probeer hier oplossingen voor te vinden.

Tips

  • Realiseer je dat het nooit meer wordt zoals het was. Het wordt anders. Neem de tijd om hierover te ‘rouwen’.
  • Raak weer vertrouwd met je (veranderde) lijf. Naar jezelf durven kijken en jezelf durven aanraken, kunnen een eerste stap zijn naar meer intimiteit, met jezelf en een partner.
  • Laat knellende normen en waarden los. Seks hoeft niet altijd spontaan te zijn. En als jullie niet vrijen, kunnen jullie nog veel van elkaar houden.
  • Bespreek met je partner je behoefte aan intimiteit. Leg uit wat jij onder intimiteit verstaat. Vrouwen beleven over het algemeen intimiteit na de seks en mannen ervoor. Als je als vrouw wel intimiteit wilt maar even geen seks, kan dat lastig zijn.
  • Vervang negatieve gedachten (‘met één borst ben ik niet aantrekkelijk’) door neutrale of positieve gedachten (‘dit is mijn lichaam’).
  • Bespreek gevoelens van angst en verdriet. Ook bij je partner kunnen negatieve gevoelens leiden tot minder zin in seks. De angst je te verliezen door de ziekte borstkanker of je pijn te doen tijdens het vrijen, kunnen hierbij een rol spelen.
  • Plan het vrijen en vrij niet wanneer je te moe bent.
  • Breng variatie aan; vrijen is meer dan alleen het hebben van gemeenschap.
  • Zorg voor een prettige sfeer.
  • Neem de tijd om samen een nieuw vrijpatroon te ontdekken (plannen!).
  • Spelregels: rust en ontspanning, ‘samen-zijn’ en ‘samen-doen’.
  • Gebruik een pijnstiller en glijmiddel bij vaginale droogte.

Meer tips

Of lees het artikel ‘Over seks gesproken’ uit B, nummer 8 2013.

Het kan fijn zijn om met een familielid, een goede vriend of vriendin over intimiteit en seksualiteit te praten. Of je ervaringen te delen met een lotgenoot.

  • BVN-website: via deze pagina kun je een bericht sturen over late gevolgen. Een ervaringsdeskundige van de BVN expertgroep Late Gevolgen neemt dan contact met je op.
  • AYA: via het forum – AYA4 Breast – kun je in contact komen met borstkankerpatiënten in de leeftijd van 18 – 39 jaar.
  • Stichting Jong Borstkanker: via de website kun je in contact komen met andere borstkankerpatiënten.
  • De Amazones. Jonge vrouwen met borstkanker kunnen terecht op een forum en op deze website staan blogs van patiënten.
  • Stemmingswisselingen: EVA online

Je kunt ook altijd om advies vragen aan je huisarts, mammacareverpleegkundige of behandelend arts. In sommige ziekenhuizen zijn er ook poliklinieken voor seksualiteitsproblemen door borstkanker. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een seksuoloog. Op de website van Nederlandse wetenschappelijke Vereniging Voor Seksuologie (NVVS) kun je zoeken naar geregistreerde seksuoloog bij jou in de buurt.

Op seksualiteit.nl – een website van het kenniscentrum seksualiteit RutgersWPF – vind je een overzicht van seksuologen die je kunt raadplegen bij bepaalde ziektes of beperkingen. Onder andere borstkanker. Vraag tijdig om hulp als je er zelf niet uit komt. Ook al moet je misschien eerst over een drempel heen.

Documentaire Liefde in tijden van kanker

Over kanker wordt veel gezegd en geschreven, over liefde en kanker wordt weinig gezegd en zedig gezwegen. Want je gaat toch niet klagen over je lijf of over seks, als je van kanker genezen bent? In deze documentaire vertellen zeven vrouwen, die behandeld zijn voor borstkanker, hoe kanker een invloed heeft gehad op hun gevoel van vrouwelijkheid, op hun relationele leven en op hun seksleven. Bekijk hier de documentaire.

Onvruchtbaarheid

Als gevolg van chemotherapie en/of hormoontherapie raak je (vervroegd) in de overgang. Dit kan tijdelijk zijn, maar ook permanent. Ook als je nog helemaal niet met kinderen bezig bent, is het goed als je aandacht besteedt aan het onderwerp ‘vruchtbaarheid’. Je kinderwens kan veranderen. Bovendien kan blijvende onvruchtbaarheid invloed hebben op je seksleven. Het is goed om te weten wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn op dat gebied. Bespreek het onderwerp met je behandelend arts en/of gynaecologisch oncoloog. Doe dit op tijd: voordat je begint aan je borstkankerbehandeling. Eventuele behandelingen om je vruchtbaarheid te behouden (fertiliteitspreservatie) moeten plaatsvinden voordat je begint aan je borstkankerbehandeling.

Goed om te weten

Als de menstruatie tijdens kankerbehandelingen uitblijft, kun je nog wel zwanger raken. Voor vrouwen die borstkanker hebben (gehad), is het alleen niet verstandig om anticonceptie met hormonen te gebruiken. Door de hormonen kan de tumor namelijk groeien of terugkomen. Het koperspiraaltje en condooms zijn een goed alternatief.