Leven met hartfalen: hoe doe je dat?

Hartfalen is meestal een chronische aandoening. Dat betekent dat je in de meeste gevallen klachten houdt als je hart eenmaal is beschadigd. Je kunt wel zorgen dat je minder last hebt van klachten en dat deze niet verder toenemen, dat het hart nog meer beschadigd raakt. Niet roken, regelmatig bewegen en gezond eten en drinken,  zijn belangrijk als je hartfalen hebt.

Niet roken

Roken vermindert de doorbloeding van de hartspier. Daardoor gaat de conditie van je hart snel achteruit. Niet roken wordt daarom aangeraden.

Stoppen met roken kan lastig zijn. Je hoeft dit niet op eigen houtje te doen. Je kunt professionele hulp inschakelen. Er bestaan onder andere verschillende groepstrainingen en online zelfhulpprogramma’s. Vraag je huisarts om meer informatie. 

Op de website van de Hartstichting kun je meer lezen over hoe je kunt stoppen met roken. Of lees de brochure ‘Stoppen met roken’.

Bewegen

Een goede conditie helpt je hart te kunnen functioneren. Conditie is het resultaat van een zo goed mogelijke samenwerking van hart, longen, bloedsomloop en spieren. Als je niet of weinig actief bent, kan de conditie van je spieren sterk afnemen en daarmee verslechtert je totale conditie. Door dagelijks te bewegen, kun je je conditie behouden of verbeteren. Maar regelmatig bewegen is juist lastig als je hartfalen hebt en je zuinig moet omgaan met je energie. Het advies is om activiteiten goed over de dag te spreiden en voldoende pauzes in te lasten. Je behandelend arts of fysiotherapeut kan je hierbij eventueel helpen. Zij kunnen je informeren over de juiste vorm en hoeveelheid inspanning en over bewegen onder begeleiding.

In de brochure ‘Hartfalen’ van de Hartstichting vind je meer informatie over bewegen.

Of lees eens de ervaringen van ex-borstkankerpatiënt Annabel Bolck, die hartfalen kreeg na chemotherapie. Zij heeft een manier gevonden om ondanks haar beperkte energie dagelijks te kunnen bewegen.

“Voor ik borstkanker kreeg, liep ik twee maal per week een halfuurtje hard. Nu doe ik dat ook, maar op een heel ander niveau. Een niveau dat voor mij topsport is, maar voor een gezonde vrouw van mijn leeftijd een sukkeldrafje. Op de revalidatie heb ik geleerd dat alle grote inspanningen kort moeten zijn en afgewisseld moeten worden met rust (in mijn geval rustig wandelen). Ik verbaas me er nog iedere keer over hoe snel ik verzuur en mijn benen (na een minuut of drie) gewoon echt niet meer verder kunnen. Sprinten, wat ik voorheen erg goed kon, lukt sowieso niet. De benen gaan zwabberen, ik krijg geen lucht meer en ik haal niet half de snelheid die ik vroeger haalde. Toch vind ik dit hardlopen zalig. Ik ben twee à drie keer per week lekker buiten en na afloop sjeest het bloed door mijn lichaam. Ik ben wel moe, maar voel me tegelijkertijd fantastisch. Wel is het zo dat ik de rest van de dag meestal niet veel meer kan doen.”

Gezond eten en drinken

Door beschadiging van de hartspier kan het hart moeite hebben om genoeg bloed door het lichaam te pompen. Hierdoor kunnen weefsels en organen te weinig zuurstof en voedingsstoffen krijgen. Dit heeft allerlei gevolgen. Een daarvan is bijvoorbeeld dat de nieren natrium (zout) en vocht vasthouden. Te veel vocht kan op een gegeven moment het hart extra belasten waardoor klachten kunnen toenemen. 

Gezond eten en drinken bij hartfalen betekent onder andere voorzichtig zijn met natrium (zout) en vocht. Het hangt van je situatie en behandeling af hoeveel zout en vocht je mag binnenkrijgen. De cardioloog, diëtist of hartfalenverpleegkundige geeft je hierover advies.

Verder betekent gezond eten en drinken:

  • Eet minder verzadigd vet: kies voor onverzadigd vet in plaats van verzadigd vet.
  • Eet gevarieerd.
  • Eet veel groente en fruit.
  • Eet voldoende vezels
  • Gebruik liever geen alcohol: alcohol heeft een dempende werking op de pompfunctie van het hart. Er zijn situaties waarin alcohol helemaal wordt afgeraden door je behandelend arts. Als dat niet het geval is, gelden de volgende adviezen: vrouwen mogen maximaal één glas alcohol drinken, mannen maximaal twee glazen, maar niet elke dag. Volg daarom altijd om advies aan je behandelend arts.

In de brochures ‘Hartfalen’ en ‘Dieet bij hartfalen’ vind je meer informatie en tips over gezond eten en drinken. Of bekijk eens de website ‘Dieet bij hartfalen’ van de Nederlandse Werkgroep Diëtisten Cardiologie. Hier vind je onder andere verschillende recepten die geschikt zijn voor mensen met hartfalen.  

Gezond eten en drinken bij hartfalen gaat niet alleen over wát je eet, maar ook over hoe en wanneer je eet. Het kan best lastig zijn om zelf uit te zoeken wat voor jou een gezond voedingspatroon is. Een diëtist of hartfalenverpleegkundige kan je hierbij helpen.

Gezond gewicht

Regelmatig bewegen en gezond eten en drinken helpen je om een gezond gewicht te behouden. Onder een gezond gewicht wordt een BMI <25 verstaan. Via de website van de Hartstichting kun je berekenen of je een gezond BMI hebt.

Overgewicht zorgt voor een grote belasting van het hart. Weeg jezelf regelmatig. Afhankelijk van je situatie is dat twee keer per week of elke dag. Je cardioloog kan je hierover meer vertellen. Als je te zwaar bent, kun je afvallen en zo het hart minder belasten. Een diëtist of hartfalenverpleegkundige kan je helpen om gewicht te verliezen.

Meer verder in het dossier gewicht

Goed om te weten

Overgewicht kan een rol spelen bij het opnieuw krijgen van borstkanker. Vooral bij vrouwen na de overgang zorgt overgewicht voor een verhoogd risico. Het vetweefsel, met name in de buik, bepaalt dan de hormoonwaarden. Hoe meer vetweefsel, hoe groter de aanmaak van hormonen (oestrogeen), hoe hoger het risico op het weer krijgen van borstkanker. Een gezond gewicht hebben (BMI <25), wordt daarom aanbevolen. 

Rust & activiteit 

Last hebben van hartfalen betekent voorzichtig omgaan met je energie. Je zult een nieuwe, goede balans moeten vinden tussen rust en activiteit. Een aantal tips:

  • Houd er rekening mee dat je tempo is veranderd. Neem voortaan voor alles meer tijd.
  • Ga niet te lang door en stop met een activiteit vóór je extreem moe wordt of kortademig.
  • Leer langzaam op te staan. Ga bijvoorbeeld als je wakker bent eerst op de rand van je bed zitten en kleed je eventueel zittend aan.
  • Weet dat het per dag kan verschillen wat je kunt doen. Mensen met hartfalen zeggen vaak dat er goede en slechte dagen zijn. Houd hier rekening mee en pas je inspanningen aan; stop eerder als het niet goed gaat of ga langer door als je je nog prima voelt.
  • Accepteer je beperkingen.

Praktische hulpmiddelen

Een hulpmiddel kan je ontlasten bij je dagelijkse activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan een aangepaste stoel op het werk of een goede elektrische fiets. Een ergotherapeut kan je helpen bij het uitzoeken van het hulpmiddelen en voorzieningen die voor jou het meest geschikt zijn. 

Op de website van Ergotherapie Nederland, de beroepsvereniging voor ergotherapeuten, kun je zoeken naar een ergotherapeut bij jou in de buurt.

Acceptatie

Hartfalen kan diverse lichamelijke klachten veroorzaken. Onder andere vermoeidheid, kortademigheid en hartritmestoornissen. Verschillende behandelingen kunnen deze lichamelijke klachten verminderen. Onder ‘Hoe wordt hartfalen behandeld?’ vind je hierover meer informatie.

Maar hartfalen is meer dan wat fysieke klachten. Afhankelijk van de ernst van je klachten, moet je er rekening mee houden dat je minder kunt dan voorheen, dat je elke dag medicijnen moet nemen en dat je niet meer alles kunt eten en drinken. Oftewel, hartfalen kan een grote impact hebben op je dagelijks leven en je ‘dwingen’ je leven aan te passen. 

Hoe je het beste met die verandering kunt omgaan, verschilt per persoon. Het kan helpen om met een familielid, een goede vriend of vriendin over de veranderingen te praten. Of je ervaringen te delen met een lotgenoot.

Naasten

Je familie en partner kunnen je helpen bij het aanpassen aan je nieuwe levensstijl. Zij kunnen meedenken over hoe je je eetgewoontes en dagelijkse activiteiten inpast in je leven. Soms helpt het om de brochure ‘Hartfalen’ te laten lezen. Als je omgeving je klachten kent, kan ze er rekening mee houden. Het is dan misschien ook makkelijker om alternatieven te verzinnen.

Lotgenoten

Horen hoe anderen met dezelfde klachten omgaan, kan soms helpen. Je kunt op verschillende manieren in contact komen met lotgenoten.

BVN

-      Als je het fijn vindt om je ervaringen te delen of als je een vraag hebt, kun je een bericht sturen via deze pagina. Een ervaringsdeskundige van de expertgroep Late Gevolgen neemt dan contact met je op.

-      Je kunt ook een vraag per e-mail stellen aan een ervaringsdeskundige van het digiteam van BVN.

-      Een andere mogelijkheid is het bellen van de ervaringslijn van BVN, één-op-één contact met een ervaringsdeskundige: (030) 291 72 20,  ma-wo-vrij van 10.00 tot 13.00 uur.

De Hart&Vaatgroep

De Hart&Vaatgroep is de patiëntenvereniging voor mensen met een hart- of vaatziekte en hun naasten. Via de website kun je op verschillende manieren in contact komen met lotgenoten.

Daarnaast vind je op de website allerlei praktische tips over hoe je in je dagelijkse leven kunt omgaan met hartfalen. 

Inloophuizen en therapeutische centra

Overal in Nederland zijn zogeheten inloophuizen voor mensen met kanker en hun naasten gevestigd. In een inloophuis kun je zonder verwijzing terecht voor informatie en voorlichting en voor het delen van ervaringen met lotgenoten. Je kunt er betrokkenheid en rust vinden of themabijeenkomsten bijwonen.

www.ipso.nl
www.toonhermanshuis.nl

Onder ‘Hulp’ vind je meer namen van organisaties en hulpverleners die je kunnen ondersteunen.