lapatinib (Tyverb®)

Lapatinib (merknaam Tyverb®) is een voorbeeld van doelgerichte therapie bij borstkanker en wordt sinds 2013 vergoed voor de behandeling van vrouwen met HER2 positieve gevorderde borstkanker. 

Voor wie

Lapatinib wordt alleen in combinatie met andere geneesmiddelen gegeven. Hiervan zijn in drie verschillende situaties drie combinaties mogelijk:

  • Voor patiënten met uitgezaaide borstkanker die eerder behandeld zijn met zowel chemotherapie (dit moest dan een antracycline en taxane-bevattend behandelregime zijn) als trastuzumab (Herceptin®) kan lapatinib gebruikt worden in combinatie met de chemotherapie capecitabine (Xeloda®).
  • Voor patiënten met HER2 positieve en ook hormoonreceptor-positieve uitgezaaide borstkanker, die niet in aanmerking komen voor chemotherapie maar juist wel voor hormoontherapie, kan lapatinib gegeven worden in combinatie met een aromataseremmer (hormoontherapie).
  • Voor patiënten met HER2 positieve en hormoonreceptor-negatieve uitgezaaide ziekte tijdens de behandeling(en) met Herceptin® (trastuzumab) in combinatie met chemotherapie verergering van de ziekte (progressie) hebben vertoond, kan lapatinib worden voorgeschreven in combinatie met Herceptin® (trastuzumab)

Hoe werkt het lapatinib?

Niet alleen de aanwezigheid van oestrogeen en de oestrogeen receptor is belangrijk bij de diagnose van borstkanker, ook zal er gekeken worden naar overexpressie van de HER2 receptor. Bij ongeveer 20 procent van de borstkankers hebben de tumorcellen een uitzonderlijk groot aantal HER2 receptoren. Deze tumoren worden HER2/neu-positief of HER2-positief genoemd. HER2 is een eiwit wat belangrijk is voor de groei en celdeling van de kankercellen.

Lapatinib is een middel dat deze HER2-receptor blokkeert door eraan te binden. Hierdoor wordt de celdeling van de HER2 positieve cellen geremd (energietoevoer wordt geremd).

Hoe wordt lapatinib toegediend?

Lapatinib is een oraal middel (tablet) dat 1x per dag ingenomen moet worden met een glas water. Afhankelijk van de situatie waarin het gebruikt wordt, zijn dit 4, 5 of 6 tabletten. Deze tabletten mogen niet worden verdeeld over de dag.

Lapatinib moet op een lege maag worden ingenomen, dat wil zeggen tenminste 1 uur vóór of tenminste 1 uur na de maaltijd en iedere dag op ongeveer hetzelfde tijdstip. Voedsel heeft veel invloed op de biologische beschikbaarheid van lapatinib, voornamelijk het vetgehalte in het voedsel verhoogt deze beschikbaarheid in het lichaam.

Ook grapefruitsap kan de concentratie in het lichaam verhogen en moet je daarom vermijden.

Lapatinib wordt in combinatie met capecitabine, trastuzumab of een aromataseremmer gegeven, deze producten hebben elk hun eigen dosering en toedieningsvorm. Raadpleeg je arts en de bijsluiter van deze producten voor het volledige innameadvies.

Bijwerkingen

Alle geneesmiddelen kunnen bijwerkingen geven. Mensen reageren verschillend op geneesmiddelen, niet iedereen krijgt bijwerkingen of dezelfde (mate van) bijwerkingen. De bijwerkingen kunnen worden veroorzaakt door dit middel of door de andere geneesmiddelen die je in combinatie krijgt. De meest voorkomende bijwerkingen (>25%) zijn gerelateerd aan het maagdarmkanaal zoals diarree, misselijkheid, buikpijn en braken. Andere veel gemelde bijwerkingen (>10%) zijn huiduitslag, nagelproblemen, slapeloosheid, vermoeidheid, hoofdpijn, opvliegers, hoesten, pijn in de ledematen en rug, aften en ontsteking van het mondslijmvlies.

Diarree

Het merendeel van de patiënten die lapatinib gebruiken, krijgt last van diarree. Het type diarree dat voornamelijk optreedt door de behandeling met lapatinib is goed te behandelen met een aantal eenvoudige maatregelen en in deze gevallen hoef je niet te stoppen met de behandeling.

Er zijn een groot aantal dingen die je thuis kunt doen om te voorkomen dat de diarree erger wordt en die helpen te herstellen.

  • Drink genoeg vocht om het zoutgehalte in je lichaam op peil houden, 
  • Vermijd koolzuurhoudende dranken,
  • Drink koffie met mate.
  • Eet regelmatig en met kleine hoeveelheden.
  • Vezels binden het overtollige vocht in de ontlasting maar gebruik geen grove vezels want deze prikkelen de darmen juist extra.
  • Om extra prikkels verder te voorkomen is het beter geen vetrijke maaltijden, scherpe kruiden en gasvormende producten te gebruiken.

Meld het bij je arts of verpleegkundige als je diarree hebt, omdat hij/zij je mogelijk iets kan geven om het niet erger te laten worden.

Huiduitslag

Door de huiduitslag kan je huid rood worden, jeuken, droog worden en soms kan de huid vervellen, blaren vertonen of loslaten. Huiduitslag wordt bij ongeveer een kwart van de patiënten gezien maar de ernst van de uitslag is over het algemeen laag en leidt niet tot staken van de behandeling. Wel zal er regelmatig een huidonderzoek plaatsvinden (voor en tijdens de behandeling). Wat je zelf kunt doen: Bescherm je huid tegen zonlicht (factor 30 of meer), douche met lauw water, gebruik geurloze doucheproducten en gebruik regelmatig een vocht inbrengende crème op je huid.

Het Nederlandse Bijwerkingen Centrum (Lareb) bewaakt de veiligheid van de geneesmiddelen en vaccins in heel Nederland. Hier kun je de bekende bijwerkingen van lapatinib bekijken of een bijwerking melden.