trastuzumab

Bij een positieve HER2-uitslag kom je mogelijk in aanmerking voor een op HER2-gerichte behandeling. Meestal wordt hierbij gekozen voor het medicijn trastuzumab (meestal met de merknaam Herceptin®, maar dat kan ook een andere zijn).

Voor wie

Trastuzumab kan gebruikt worden bij patiënten met HER2-positieve borstkanker, zowel  bij uitgezaaide als niet-uitgezaaide borstkanker. Trastuzumab kan zowel voor de operatie (neo-adjuvant) als na de operatie (adjuvant) gegeven worden.

Hoe werkt trastuzumab?

Trastuzumab is een monoklonaal antilichaam. Een monoklonaal antilichaam is een eiwit dat een specifieke structuur (antigen) kan herkennen en daaraan kan binden. Trastuzumab is zo ontwikkeld dat het bindt aan HER2. Wanneer trastuzumab bindt aan de HER2-receptor, remt het de groei en deling van tumorcellen doordat het groeisignaal de cel niet meer kan bereiken. Daarnaast stimuleert trastuzumab het immuunsysteem om de tumorcellen aan te vallen en op de ruimen. Omdat het immuunsysteem gestimuleerd wordt, wordt het ook wel immunotherapie genoemd.

Hoe wordt trastuzumab toegediend?

Trastuzumab kan op twee manieren worden toegediend; via een infuus in de ader of met een onderhuidse injectie (ook wel subcutane injectie genoemd).

  • Wanneer trastuzumab met een infuus in de ader wordt toegediend, kan dit eenmaal per week of eenmaal per drie weken worden toegediend. Het infuus duurt de eerste keer 90 minuten. Daarna wordt je nog enige tijd in de gaten gehouden, om te controleren of je het goed verdraagt. Wanneer dit goed verdragen wordt, kunnen de volgende infusies in 30 minuten gegeven worden en wordt je weer in de gaten gehouden of je het goed verdraagt.
  • Wanneer trastuzumab met een onderhuidse injectie toegediend wordt, duurt dit twee tot vijf minuten. Bij sommige mensen ontstaat roodheid en jeuk rondom de injectie. De onderhuidse injectie wordt meestal toegepast als je verder geen medicijnen gebruikt die per infuus worden toegediend. 

Bij niet-uitgezaaide borstkanker duurt de behandeling een jaar, of tot de ziekte terugkeert. Bij uitgezaaide borstkanker zal de behandeling doorgaan totdat de ziekte verergerd of totdat de bijwerkingen niet meer te verdragen zijn.

Omdat trastuzumab voor verschillende soorten HER2-positieve borstkanker gebruikt kan worden, kan ook de toediening verschillend zijn. Het kan gegeven worden als combinatietherapie, dus samen met een ander medicijn. Bijvoorbeeld samen met chemotherapie of hormoontherapie. Trastuzumab kan ook alleen gegeven worden, dus zonder andere middelen. Dit heet monotherapie.

Effectiviteit

Niet-uitgezaaide borstkanker: Als de tumorcellen HER2-positief zijn, vermindert een behandeling van een jaar met trastuzumab de kans op terugkeer van de tumor en uitzaaiingen met ongeveer de helft . Dat blijkt uit drie grote onderzoeken, waaraan wereldwijd duizenden vrouwen hebben meegewerkt. Sinds het gebruik van trastuzumab als (neo)adjuvante behandeling is de prognose van HER2-positieve borstkanker veel beter geworden. Onderzoek heeft laten zien dat langer dan een jaar behandelen geen verder voordeel geeft bij borstkanker dat niet uitgezaaid is.

Uitgezaaide borstkanker: Trastuzumab geneest je niet, maar kan de ziekte wel lange tijd onder controle houden. In combinatie met hormoontherapie of chemotherapie kan trastuzumab het leven van borstkankerpatiënten met uitgezaaide borstkanker gemiddeld met 7 maanden verlengen, soms zelfs met enkele jaren.

Als onderhuidse injectie bleek trastuzumab even werkzaam te zijn als trastuzumab toegediend als infusie in een ader. De gehaltes aan werkzame stof waren minstens even hoog als bij trastuzumab toegediend als infusie.

Bijwerkingen

Wie trastuzumab gebruikt, kan een algemeen ziek gevoel krijgen. Mogelijke bijwerkingen zijn: griepachtige klachten, zoals rillingen en koorts en vermoeidheid. Minder vaak komen buikpijn, diarree, duizeligheid en misselijkheid voor.

Veruit de belangrijkste bijwerking van trastuzumab is achteruitgang van de hartfunctie, de pompkracht van het hart kan achteruit gaan. Vaak geeft dit geen klachten en het is bovendien van tijdelijke aard. Bij tijdig stoppen van de trastuzumab treedt meestal weer een volledig herstel op.

Bij drie procent van de vrouwen zijn er wel serieuze hartklachten. Meestal gaan ze weer over, maar heel soms veroorzaken ze blijvende hartschade. Daarom wordt de hartpompfunctie regelmatig gecontroleerd je trastuzumab gebruikt.

In principe is de kans op hartklachten door het gebruik van trastuzumab klein, maar artsen weten nog niet hoe die kans precies is als het middel langere tijd gebruikt wordt. De combinatie van trastuzumab met een anthracycline (chemotherapie) geeft extra risico op hartschade. Daarom wordt die combinatie afgeraden.