Hyperbare zuurstoftherapie bij behandeling van late gevolgen zoals bestralingsschade

Hyperbare zuurstoftherapie (HBO) is een behandeling die bestaat uit het ademen van 100% zuurstof onder verhoogde omgevingsdruk, waardoor het zuurstofgehalte in het bloed en de weefsels toeneemt. Het is een effectieve behandeling bij het behandelen van klachten die passen bij late bestralingsschade.

HBO stimuleert en verbetert de genezing door:

  • aanmaak van nieuwe bloedvaatjes
  • een verbeterde functie van de witte bloedcellen
  • verbetering van de werking van bepaalde antibiotica
  • vermindering van oedeem

Hyperbare zuurstoftherapie is een door het Zorginstituut Nederland erkende behandeling en wordt volledig vergoed vanuit het basispakket van uw zorgverzekering.

Hyperbare zuurstoftherapie: Behandeling bij late bestralingsschade (LRTI)

Wanneer hyperbare zuurstoftherapie?

Hyperbare zuurstoftherapie kan wellicht iets voor je betekenen wanneer je in het verleden bestraald bent (langer dan 3 maanden geleden) en last heeft van één of meerdere van de volgende klachten:

  • een pijnlijke borst
  • pijn aan de ribben
  • verharding van het weefsel (fibrose)
  • bewegingsbeperking van de arm en nek
  • oedeem van de bestraalde borst
  • een slecht genezende wond*

Wanneer er op de oksel bestraald is kunnen deze klachten uiteraard ook in dat gebied optreden.

Soms wordt HBO gegeven vóór een operatie, zodat het gehele gebied beter doorbloed is en de kans op afstoting/afsterving afneemt. Bijvoorbeeld bij een DIEPflap-borstreconstructie.

Je kunt in behandeling komen na verwijzing van je huisarts of medisch specialist.

Wanneer geen HBO?

Je mag geen hyperbare zuurstof therapie ondergaan bij: een klaplong, recente chemotherapie (bleomycine, doxorubicine, adriamycine, mitomycine C en cisplatin), ernstige luchtwegaandoeningen, zwangerschap, recente oogoperatie of claustrofobie. Verrassend genoeg blijkt uit onderzoek dat HBO geen of zelfs een licht remmende werking heeft op kankercellen. Dus je kunt deze therapie ook ondergaan als je uitzaaiingen hebt.

Werking hyperbare zuurstoftherapie

Bij de bestraling worden niet alleen kankercellen bestraald maar wordt het omliggende weefsel ook geraakt. Dit kan leiden tot klachten zoals pijn, roodheid, verharding (fibrose) en oedeem. Door schade aan de omringende gezonde cellen kunnen ze niet meer goed functioneren. De kleine bloedvaatjes zijn beschadigd waardoor de weefsels weinig zuurstof toevoer hebben. Zuurstof is nodig voor cellen om te functioneren en te herstellen.

De hyperbare zuurstoftherapie zorgt er voor dat het zuurstof tekort in de weefsels op geheven wordt. Door de toediening van zuurstof onder verhoogde omgevingsdruk wordt de aanmaak van nieuwe bloedvaatjes gestimuleerd. Ook komen er stoffen vrij die ontsteking remmend werken en die de afweer van het lichaam stimuleren.

Hoe ziet de behandeling eruit?

Voorafgaand aan de behandeling krijgt je een afspraak bij een hyperbaar arts voor een intakegesprek en vooronderzoek. De arts neemt je medische gegevens met je door. Tijdens dit gesprek wordt onder andere ingegaan op andere voorkomende ziektes die mogelijk bij je aanwezig zijn zoals long- of hartziektes of epilepsie en eventueel medicijngebruik. Er vindt een lichamelijk onderzoek plaats.

HBO vindt plaats in een drukkamer waar je met meerdere personen tegelijk in kunt verblijven. De drukkamer beschikt over comfortabele stoelen. Tijdens de behandeling kun je een boek lezen, film kijken of muziek luisteren.

Intensieve behandeling

Hyperbare zuurstoftherapie is een intensieve behandeling De behandeling bestaat gemiddeld uit 30 tot 40 behandelsessies. Iedere behandelsessie duurt 2 uur en vindt op doordeweekse dagen, 5 dagen per week, plaats.

Of de behandeling een positief resultaat heeft, is moeilijk te voorspellen. Met positief resultaat wordt bedoeld:

  • een vermindering van pijnklachten en oedeem
  • een betere genezing van (operatieve) wonden in het bestraalde gebied
  • meer beweeglijkheid van het bestraalde weefsel

Bijwerkingen hyperbare zuurstoftherapie

De bijwerkingen van hyperbare zuurstoftherapie zijn gelukkig mild en alle van voorbijgaande aard. 

  • Oorklachten
  • Bijziendheid
  • Moeheid
  • Zuurstofintoxicatie (Zuurstof "hit"): een zeldzame bijwerking (1 op de 3.300 sessies)

Wetenschappelijk onderzoek

Analyse van gegevens van 396 vrouwen met late radiatieschade van de borst die tussen 2012 en 2014 bij het IvHG behandeld zijn met hyperbare zuurstof. 

  • Bijna 9 op de 10 patiënten rapporteerden pijn als klacht van late radiatieschade. Van deze patiënten gaf 70% na afloop van de behandeling aan minder tot geen pijn meer te hebben.
  • Een andere veel voorkomende klacht is fibrose (ongeveer 8 op de 10). Hier werd een verbetering gerapporteerd door 69%.
  • Andere verbeteringen die gerapporteerd werden, waren;
  • oedeem (59% rapporteerde verbetering),
  • bewegingsbeperking (71%)
  • erytheem (roodheid) (71%)
  • huidulceraties (wonden) (81%)

Wetenschappelijke studies naar de effecten van hyperbare zuurstoftherapie op late bestralingsschade geven wisselende cijfers over het resultaat van de behandeling. Verder wetenschappelijk onderzoek is nodig om de effectiviteit van HBO uitwijzen

Meer informatie

Uw huisarts of behandelend arts kan informatie geven over hyperbare zuurstoftherapie. Ook kunt je contact opnemen met een behandelcentrum voor informatie en vragen. Meer informatie over hyperbare zuurstoftherapie vindt je op de websites van de verschillende behandelcentra.

Behandelcentra in Nederland:

AMC (Academisch Medisch Centrum) in Amsterdam

Antonius Hypercare in Sneek

Davincikliniek in Geldrop

HGC (Hyperbaar Geneeskundig Centrum) Rijswijk

IvHG (Instituut voor Hyperbare Geneeskunde) in Arnhem, Hoogeveen, Utrecht, Rotterdam en Waalwijk

MCHZ (Medisch Centrum Hyperbare Zuurstoftherapie) in Goes
 

Lees meer:

Artikel 'De helende werking van zuurstof'- verschenen in het magazine Kracht van KWF