Bijwerkingen van hormoontherapie bij borstkanker

De bijwerkingen van hormoontherapie verschillen per medicijn en per persoon. Hormoontherapie kan allerlei bijwerkingen geven. Veel bijwerkingen komen ook door de veranderde hormoonhuishouding. De medicijnen zorgen er namelijk voor dat hormonen minder voorkomen in het lichaam of niet meer kunnen werken. Hierdoor kunnen overgangsverschijnselen optreden als je nog niet in de overgang was. 

Mogelijke bijwerkingen van hormoontherapie: (niet iedereen zal alle bijwerkingen krijgen)

  • onvruchtbaarheid
  • overgangsverschijnselen (opvliegers, transpireren (zweten), droge slijmvliezen, minder zin in vrijen, menstruatieveranderingen of stoppen van de menstruaties)
  • vaginaal bloedverlies
  • blaasontsteking, vaker moeten plassen
  • vermindering borstomvang
  • pijnlijk of gespannen gevoel op de borst
  • verandering in bloeddruk
  • botontkalking (osteoporose)
  • misselijkheid, oprispen, braken, buikpijn, last van je maag, diarree, verstopping
  • verlies of toename van eetlust en gewicht
  • verhoogd cholesterol
  • vocht vasthouden, zwellen van handen, enkels, voeten (oedeem)
  • dunner wordend haar, haaruitval
  • huiduitslag, droge huid
  • spier-, bot- of gewrichtspijnen, ontstekingen
  • tintelende vingers of tenen
  • stemmingswisselingen, neerslachtigheid, depressie, zenuwachtigheid, geïrriteerdheid
  • hoofdpijn, duizeligheid, gevoelsstoornissen, jeuk of tintelingen
  • wazig zien, oogirritatie
  • vermoeidheid, krachteloosheid, kortademigheid
  • mogelijk enige verstrooidheid of geheugenklachten
  • slaperigheid of juist slapeloosheid
  • baarmoederslijmvlieskanker (endometriumcarcinoom) -  Alleen bij tamoxifen

Dit is een lange lijst, maar lang niet alle medicijnen veroorzaken al deze klachten, en de kans dat ze optreden is soms klein. Of en hoe vaak deze bijwerkingen optreden wordt op bijsluiters aangeduid met de volgende termen:

  • ‘zeer vaak’ = bij meer dan 1 op 10 patiënten (> 10%)
  • ‘vaak’ = bij meer dan 1 op 100 maar minder dan 1 op 10 patiënten (1-10%)
  • ‘soms’ = bij meer dan 1 op 1.000 maar minder dan 1 op 100 patiënten (0,1-1%)
  • ‘zelden’ = bij meer dan 1 op 10.000 maar minder dan 1 op 1.000 patiënten (0,01-0,1%)
  • ‘zeer zelden’ = bij minder dan 1 op 10.000 patiënten (< 0,01%)

Sommige bijwerkingen, zoals onvruchtbaarheid, kunnen onomkeerbaar zijn. Ze worden uitgebreid beschreven in jonge vrouwen en borstkanker. Sommige bijwerkingen duren voort zolang de kuur duurt, andere worden mettertijd minder belastend.

Mannen

Ook mannen met borstkanker kunnen een aantal dezelfde bijwerkingen van hormoontherapie ondervinden als bijvoorbeeld warmeteopwelingen (opvliegers). Bij mannen kunnen ook andere bijwerkingen ervaren worden, zoals verminderde potentie. Bespreek de klachten met je behandelaar. 

Onvruchtbaarheid

Als de eierstokken worden verwijderd, treedt er onvruchtbaarheid op. Deze is onomkeerbaar. Wordt de werking van de eierstokken met medicijnen stilgelegd, dan kan de vruchtbaarheid terugkeren. Wanneer de hormoonbehandeling stopt en de menstruatie terugkeert, is zwangerschap weer mogelijk.

Overgangsverschijnselen

Een vrouw die hormoontherapie krijgt, komt soms (tijdelijk) in de overgang. Dan is er kans op bijwerkingen die bij de overgang horen. Maar de menstruatie kan ook weer terugkeren, bijvoorbeeld als een vrouw na vijf jaar stopt met de behandeling en nog steeds werkende eierstokken heeft.

Botontkalking (osteoporose)

Veel anti-hormonale therapieën werken doordat de oestrogeenproductie wordt geremd of stilgelegd. Daarmee is het risico van botontkalking flink groter, vooral bij vrouwen die aromataseremmers krijgen en vrouwen die (heel) vroeg in de overgang raken door het definitief of tijdelijk stilleggen van de eierstokfunctie. Deze risicogroepen komen in aanmerking voor een botdichtheidsmeting. Voor deze vrouwen is het belangrijk dat zij voldoende bewegen, veel zonlicht krijgen, voldoende vitamine D en calcium nemen en een gezond gewicht bewaren (zowel overgewicht als ondergewicht is slecht voor de botten). Botontkalking kan tegenwoordig goed behandeld worden met botontkalkingsremmers zoals bifosfonaten en denosumab.

Misselijkheid

Misselijkheid kan bij verschillende hormonen optreden in de eerste weken van de behandeling. Er kunnen middelen tegen deze bijwerking worden gegeven. Mochten de klachten aanhouden, dan wordt soms overgegaan op een andere hormoonbehandeling.

Bijwerkingen melden

Om de veiligheid van medicijnen goed te kunnen bewaken, is het belangrijk dat je ervaringen met bijwerkingen meldt bij Bijwerkingencentrum Lareb.
Hoe melden? Je kunt de bijwerkingen eenvoudig melden via www.mijnbijwerking.nl of met de Bijwerkingen App.

Tips bij bijwerkingen

www.bijwerkingenbijkanker.nl geeft informatie en adviezen over mogelijke bijwerkingen met oncologische middelen.