Hoe worden cognitieve klachten behandeld?

Je kunt verschillende dingen doen om te zorgen dat je minder last hebt van cognitieve klachten. Welke dingen dat zijn, lees je in ‘Leven met cognitieve klachten: hoe doe je dat?’.

Daarnaast kun je professionele hulp inschakelen als je cognitieve klachten je (ernstig) belemmeren in je dagelijkse leven. In overleg met de huisarts of via behandelaars in het ziekenhuis kun je worden doorverwezen. Bijvoorbeeld naar een neuropsycholoog of een medisch psycholoog. In veel ziekenhuizen en revalidatiecentra werken neuropsychologen of medisch psychologen.

Neuropsychologische behandeling

Soms kan een neuropsychologische behandeling zinvol zijn. Een neuropsycholoog heeft zich gespecialiseerd in de relatie tussen de werking van de hersenen en het gedrag van mensen. Hij heeft kennis van het brein en de daaraan gekoppelde cognitieve functies. Bijvoorbeeld het geheugen, de waarneming, de taal, de aandacht en concentratie, het emotioneel functioneren en de intelligentie. Hij kan nader onderzoeken wat de oorzaak kan zijn van klachten als vergeetachtigheid of concentratieverlies. Ook brengt hij in kaart welke impact een bepaalde aandoening kan hebben op het dagelijks leven. Dit doet hij meestal in een gesprek. Daarna volgt een testonderzoek (neuropsychologisch onderzoek). Ook kan de neuropsycholoog aanwijzingen geven hoe je met deze klachten kunt omgaan.

Neuropsychologisch onderzoek

Een neuropsychologisch onderzoek bestaat uit gestandaardiseerde tests die cognitieve functies in kaart brengen. Je kunt hierbij denken aan cognitieve functies zoals aandacht en concentratie, leren en geheugen en verschillende uitvoerende functies. Tijdens een neuropsychologisch onderzoek worden ook cognitieve klachten en symptomen zoals vermoeidheid, angst en depressie in kaart gebracht. Een neuropsychologisch onderzoek kan meer duidelijkheid geven over de oorzaak of oorzaken van cognitieve problemen. En ook meer inzicht geven in sterkere en zwakkere kanten op cognitief gebied. Al deze informatie is nodig om te kunnen bepalen wat de beste manier is om je cognitieve klachten te verminderen: wat de meest effectieve behandeling zal zijn. Een neuropsycholoog of een medisch psycholoog voert het onderzoek uit. In veel ziekenhuizen en revalidatiecentra werken neuropsychologen of medisch psychologen.

Cognitieve training

Cognitieve strategietraining is op dit moment de meest gebruikte therapie bij cognitieve problemen. De therapie bestaat onder meer uit:

  • Het vergroten van inzicht in het eigen cognitief functioneren: wat zijn je sterke en zwakke kanten?
  • Ontdekken in welke mate de beperkingen je dagelijkse leven beïnvloeden: wat kun je niet meer doen vanwege je beperkingen?
  • Het aanleren van technieken om beter je aandacht te kunnen richten, vast te houden of te verdelen, om beter te kunnen leren en te onthouden, te kunnen plannen en te organiseren.
  • Aandacht besteden aan belasting en belastbaarheid: het zorgen voor een goede energieverdeling en het stellen van realistische doelen.
  • Het informeren van je omgeving over je klachten: hoe leg je uit wat het hebben van cognitieve klachten in de praktijk voor jou betekent? Hoe vertel je je naasten hoe zij jou kunnen helpen met deze klachten?

Daarnaast besteedt de therapie vaak ook aandacht aan de sociaal-emotionele veranderingen. Deelname aan supportgroepen en lotgenotencontact kan hierbij helpen. 

Gedragstherapie en aandachttraining

Er zijn verschillende vormen van psychotherapie eventueel kunnen helpen bij cognitieve problemen. Voorbeelden hiervan zijn cognitieve gedragstherapie en aandachttraining (mindfulness). Deze therapieën zijn volop beschikbaar. Er is veel goede praktijkervaring met deze vormen van psychotherapie. Het is echter nog niet wetenschappelijk bewezen dat deze therapieën specifiek geschikt zijn voor het verminderen van cognitieve problemen.

Aanpassingen van de leefstijl

Cognitieve klachten kunnen verminderen door het aanpassen van je leefstijl. Denk hierbij vooral aan voldoende rust (slaap) en beweging.

Bewegen hoef je niet op eigen houtje te doen. Je kunt deelnemen aan een speciaal trainingsprogramma voor mensen met (borst)kanker of die (borst)kanker hebben gehad. Zo’n training bestaat onder andere uit conditie- en spierkrachttraining en is afgestemd op jouw specifieke situatie. Vraag je behandelend arts om meer informatie en/of om een doorverwijzing naar een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in oncologische zorg. Zij kunnen je onder andere helpen om te beginnen met bewegen als je niet gewend bent om dit te doen. Of aangeven hoe je op je grenzen kunt letten.

Oproep: Deelname aan PAM studie (Physical Activity and Memory)

De PAM-studie gaat onderzoeken of lichamelijke training cognitieve problemen kan verminderen en hoe dit dan werkt in de hersenen. Heb je interesse om deel te nemen aan de studie? Of wil je meer informatie? Ga naar www.juliuscentrum.nl/pam

In de toekomst - behandeling met medicijnen

Met behulp van medicijnen kunnen cognitieve problemen - als gevolg van chemotherapie - in de toekomst mogelijk deels worden voorkomen of worden verholpen. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar beschermende effecten van medicijnen die voor of tijdens chemokuren kunnen worden toegediend.

Deze onderzoeken bevinden zich nog in een beginstadium.

Vergoeding van behandelingen

Welke behandeling of combinatie van behandelingen je ook kiest, let er op dat niet alle vormen van therapie (volledig) worden vergoed vanuit de basiszorgverzekering. Vraag daarom van tevoren bij je zorgverzekeraar na wat, wanneer wordt vergoed. Of lees hier meer over zorgverzekeringen en borstkanker.