Hoe ontstaat lymfoedeem?

Bij borstkankerpatiënten kan het lymfstelsel uit balans raken doordat lymfklieren zijn verwijderd of bestraald. De lymfklieren kunnen hun werk niet meer goed doen. Ze kunnen minder vocht afvoeren, de afvoercapaciteit is verminderd. Het oedeem ontwikkelt zich in de buurt van het beschadigde gedeelte van het lymfstelsel. Vaak is dit in de arm. Lymfoedeem kan zich ook ontwikkelen in de geopereerde of bestraalde borstwand, of  - na een borstbesparende operatie - in de behandelde borst. In theorie kan lymfoedeem in het hele lichaam voorkomen.

Lymfoedeemklachten kunnen lang aanhouden en zijn soms blijvend van aard. Soms zijn de klachten ernstig. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat drie jaar na de diagnose borstkanker, 23% van de borstkankerpatiënten last heeft van lymfoedeem in milde vorm. 12% heeft matig tot ernstige lymfoedeemklachten en 2% heeft voortdurend last en heeft matig tot ernstige klachten.

Lymfoedeem kan ingrijpende gevolgen hebben voor het dagelijks leven.

De structuren in de oksel die door operatie en bestraling zijn beschadigd, kunnen de beweeglijkheid beperken. De zwelling is hinderlijk. Je zware arm omhoog houden, kan bijvoorbeeld moeilijk zijn.

Vanwege de impact die lymfoedeem heeft, is het belangrijk om lymfoedeem te voorkomen, of – als het ontstaat - zo vroeg mogelijk te herkennen en te behandelen.

Wie krijgt lymfoedeem?

Niet iedereen die is behandeld voor borstkanker, krijgt lymfoedeem. Het blijft onduidelijk waarom de ene persoon wel lymfoedeem krijgt en de andere persoon niet. Wel is het zo dat je altijd alert moet blijven op klachten die duiden op (beginnend) lymfoedeem. Als je lymfklieren zijn verwijderd of beschadigd, loop je je leven lang risico om lymfoedeem te ontwikkelen.

Mannen met borstkanker kunnen als gevolg van de behandeling ook lymfoedeem ontwikkelen. Zij hebben na een okselklieroperatie of bestraling (radiotherapie) eveneens een verhoogd risico op het krijgen van lymfoedeem.