Chemotherapieën en hun combinaties

Er zijn veel medicijnen die onder de groep chemotherapie vallen, oftewel cytostatica. De verschillende cytostatica (chemotherapieën) zijn in te delen in vier hoofdgroepen; Anthracyclines, taxanen, alkylaten en antimetabolieten.

  • Anthracyclines beschadigen het DNA van kankercellen. Ze zijn chemisch verwant aan een giftig antibioticum. Voorbeelden zijn doxorubicine (merknaam Adriamycine®) en epirubicine (merknaam Farmorucine®). Ze zijn heel effectief: van de hieronder genoemde combinaties bevat alleen het tegenwoordig minder toegepaste CMF geen middelen uit deze groep. Een belangrijk nadeel van anthracyclines is dat ze hartschade kunnen veroorzaken.
  • Taxanen verstoren de celstructuur waardoor celdeling niet meer goed plaatsvindt. Ze zijn afgeleid van de plant taxus. Voorbeelden zijn docetaxel (merknaam Taxotere®) en paclitaxel (merknaam Taxol®). Een taxaan kan tegelijk met een anthracycline worden gegeven, zoals in de TAC-combinatie, of daarna, zoals in AC-T, AC-P of FEC-T. 
  • In veel chemo combinaties wordt het alkylaat cyclofosfamide gebruikt. Dit is een afgeleide van mosterdgas. Het beschadigt het DNA van kankercellen door daar atoomgroepen aan te hangen.
  • Antimetabolieten zijn middelen die zich voordoen als onmisbare stoffen voor de cel, maar die niet dezelfde werking hebben. Daardoor gooien ze celfuncties in de war. Voorbeelden zijn methotrexaat, 5-fluorouracil en capecitabine (merknaam Xeloda®).

Deze chemotherapieën worden meestal gecombineerd, waarbij als regel middelen uit verschillende groepen gecombineerd worden. Daardoor ontstaat een heel krachtige combi waarmee een tumorcel op meerdere fronten wordt aangevallen. De naam van zo’n combinatiebehandeling wordt meestal gevormd uit de eerste letters van de toegediende chemotherapie:

A = Adriamycine (stofnaam doxorubicine), een anthracycline
C = cyclofosfamide, een alkylaat
E = epirubicine, een anthracycline
F = 5-fluorouracil, een antimetaboliet
M = methotrexaat, een antimetaboliet
P = paclitaxel (merknaam Taxol), een taxaan
T = Taxotere (stofnaam docetaxel), een taxaan

Enkele bekende combinatiebehandelingen

Chemotherapie in tabletvorm

De meeste chemotherapieën worden via een infuus in de ader toegediend, maar er bestaat ook chemotherapie in tabletvorm. Een voorbeeld hiervan is capecitabine (merknaam Xeloda®)