Botontkalking

De overgang is een belangrijke oorzaak van botontkaling (osteoporose). Doordat er minder vrouwelijk hormoon (oestrogeen) geproduceerd wordt, neemt de botdichtheid af en wordt het bot brozer. Het risico op osteoporose wordt daarmee groter. Dit effect kan ook voorkomen bij vrouwen die behandeld worden voor borstkanker

Botontkalking kan worden vastgesteld met een botdichtheidsmeting (dexascan). Bij het onderzoek wordt gebruik gemaakt van röntgenstralen. Daarvan merk je tijdens het onderzoek niets. Je ligt op een speciale onderzoekstafel. Tijdens het onderzoek mag je meestal je kleding aanhouden, behalve kleding met metaal zoals ritssluitingen. Terwijl je stilligt, maakt een apparaat dat boven je hangt, een scan van de wervelkolom en heup. Het onderzoek duurt tien tot vijftien minuten en is pijnloos, en niet belastend of schadelijk voor je gezondheid. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een radiologie-assistent, onder verantwoordelijkheid van een gespecialiseerde arts: de nucleair geneeskundige.

Sport en beweging

Beweging en sport zijn goed voor de botaanmaak. Elke vorm van beweging waarbij het lichaam met zijn eigen gewicht wordt belast – wandelen, joggen, tennissen, dansen – is goed. Vaak wordt geadviseerd om in elk geval drie keer per week minstens een kwartier aan intensieve lichaamsbeweging (sport) te doen, maar beter nog is het om dagelijks meerdere uren matig intensief te bewegen (wandelen, slenteren, winkelen, tuinieren).

Overgewicht en ondergewicht

Ondergewicht is niet goed voor de botaanmaak omdat botten te weinig worden belast. Overgewicht wel, omdat het lichaam met het eigen gewicht zwaarder wordt belast. Overgewicht is wel een risicofactor op het (opnieuw) krijgen van borstkanker, omdat oestrogenen in het vetweefsel worden opgeslagen. Ook is overgewicht een risicofactor voor andere aandoeningen.

Calcium en vitamine D

Kalk (calcium) is essentieel voor de botaanmaak. Maar calcium alléén is niet voldoende voor het voorkómen of stoppen van botontkalking. Ook vitamine D is nodig. Dat helpt het lichaam om calcium uit de voeding op te nemen. Calcium en vitamine D zijn essentieel voor de botaanmaak. Rijk aan calcium zijn vooral zuivelproducten. Voor wie geen zuivelproducten kan of wil eten zijn er alternatieven: groene bladgroenten, broccoli en noten of calcium- en vitamine D-pillen.

Medicijnen

Bisfosfonaten zijn niet-hormonale stoffen die de cellen afremmen die botweefsel afbreken. Hierdoor neemt de botmassa weer toe. Voorbeelden van bisfosfonaten zijn alendroninezuur (diverse merknamen, waaronder Fosamax®) en risedroninezuur (diverse merknamen, waaronder Actonel®). 

Denosumab is een ander medicijn dat gebruikt wordt tegen botontkalking. Dit medicijn heeft twee merknamen; Prolia® wordt gebruikt bij een lage botmassa na de overgang, en Xgeva® bij botcomplicaties bij uitzaaiingen. 

Meer lezen

Lees ook het dossier late gevolgen - osteoporose