Behandelmogelijkheden

De behandeling bij uitgezaaide borstkanker hangt af van de eigenschappen van de tumor, jouw conditie en eerdere behandelingen. Indien mogelijk worden hormoon- en immuuntherapie toegepast. Bij tumoren die ongevoelig zijn voor hormoon- of immuunbehandeling, is chemotherapie de enige resterende optie (naast radiotherapie en ondersteunende maatregelen).

Het volgende filmpje 'Behandelmogelijkheden bij uitgezaaide borstkanker' is van de themadag hoop en vrees 2012.

Medisch oncoloog Prof. Boven houdt zich bezig met medicamenteuze therapie bij borstkanker. Zij begeleidt ook vroege trials om nieuwe middelen voor de patiënt toegankelijk te maken. In gesprek met BVN gaat ze onder andere in op chemotherapie, ondersteunende medicijnen en trials bij uitgezaaide borstkanker.

Behandelmogelijkheden bij uitgezaaide borstkanker - Prof. Dr. Epie Boven

Bij een uitgezaaide ziekte heeft de borstkanker zich verspreid naar andere delen van het lichaam. Er zijn waarneembare uitzaaiingen in bijvoorbeeld botten, longen en lever. Genezing is nu niet meer te verwachten. Het doel van de palliatieve behandeling is niet om de kanker te vernietigen, maar om de groei en verspreiding ervan te remmen, waardoor de kwaliteit van leven en vaak ook de levensduur kunnen toenemen. In de laatste (terminale) fase, als de ziekte ontspoort en niet meer reageert op medicijnen, zal de behandeling zich nog slechts richten op het tegengaan van pijn en klachten.

Goed overleg over behandeling

Als je uitgezaaide kanker hebt, zal een team van artsen onderzoeken wat de meest geschikte behandeling is. In samenspraak met jou wordt gekeken in hoeverre de lasten van de behandeling opwegen tegen de resultaten. Laat je goed informeren en neem de tijd om te beslissen.

Contact met lotgenoten kan daarbij veel steun en informatie bieden. Een lotgenoot kan in een ander ziekenhuis worden behandeld door een andere oncoloog. Maar in grote lijnen komen de behandelingen overeen, de verschillen zitten in de details. Door met andere patiënten te praten en je goed te laten informeren door je eigen arts, kan je bepalen wat voor jou de beste strategie is. Praat er vooral over met lotgenoten, familie en artsen, dit komt je keuze en je behandelingsplan zeker ten goede.

Behandelmethoden

De behandeling van uitgezaaide borstkanker wordt steeds beter en meer divers. Door het beschikbaar komen van nieuwe medicijnen en behandelmethoden, is de vijfjaarsoverleving van patiënten met uitgezaaide borstkanker gestegen van vijftien procent in de periode 1989-1994 naar 23 procent in de periode 2005-2009. Sommige patiënten met hormoon- en/of HER2/neu-positieve tumoren kunnen zeer langdurig vermindering van ziekteklachten hebben. Huidige behandelmethoden zijn:

Palliatieve radiotherapie

Palliatieve radiotherapie wordt vooral gegeven om klachten ten gevolge van uitzaaiingen te verminderen. Hiervoor wordt vaak gekozen bij uitzaaiingen in het skelet die op zenuwen drukken of die botbreuken kunnen veroorzaken, en bij uitzaaiingen in de hersenen. 

Hormoontherapie

Als de tumor hormoonpositief is, wordt palliatieve hormoontherapie vaak verkozen boven chemotherapie als eerste systemische behandeling. Dit vanwege de relatief milde bijwerkingen. Er zijn meerdere medicijnen die na elkaar gegeven kunnen worden, maar de kans op het aanslaan van de therapie neemt bij elke volgende lijn met ongeveer de helft af.

Palliatieve chemotherapie

Palliatieve chemotherapie komt vooral in aanmerking als anti-hormonale therapie geen optie (meer) is of als de ziekte heel agressief is. Omdat de therapie vooral op levenskwaliteit gericht is, zal gekozen worden voor een behandeling waarbij de voordelen (verbetering van levenskwaliteit door het onderdrukken van de kanker) opwegen tegen de nadelen (verslechtering van levenskwaliteit door bijwerkingen). Vaak worden daarom minder zware middelen en/of lagere doseringen gekozen dan bij curatieve chemotherapie.

Doelgerichte (immuno-) therapie

Patiënten met HER2/neu-positieve uitzaaiingen komen in aanmerking voor doelgerichte therapie met trastuzumab (immunotherapie). Het medicijn geneest de patiënt met uitgezaaide borstkanker niet, maar kan de ziekte wel lange tijd onder controle houden. Trastuzumab wordt vrijwel altijd gecombineerd met ofwel hormoontherapie ofwel chemotherapie.

CDK4/6-remmers

CDK4/6-remmers kunnen sinds augustus 2017 ingezet worden bij de behandeling van uitgezaaide, hormoongevoelige, HER2 negatieve borstkanker. CDK4/6-remmers blokkeren de werking van eiwitten die kankercellen nodig hebben bij celdeling en-groei. Op dit moment zijn  palbociclib en ribociclib de enige CDK4/6-remmers die vergoed worden in Nederland. Deze middelen worden altijd in combinatie met anti-hormoontherapie gegeven.

Pijnbestrijding

Pijn veroorzaakt door kanker vermindert de kwaliteit van leven aanzienlijk. Bij chronisch pijn is het behandeldoel: pijn onderdrukken of voorkomen, zodat een zogenaamd "pijngeheugen" wordt voorkomen. "Pijngeheugen" is het verschijnsel dat pijn blijft voortbestaan hoewel het letsel al genezen is. Er is een aantal mogelijkheden voor pijnbestrijding.

Palliatieve chirurgie

alleen in bijzondere gevallen worden uitzaaiingen chirurgisch behandeld. Aangezien er bijna altijd meerdere uitzaaiingshaarden zijn, heeft het lokaal wegsnijden van een of enkele uitzaaiingen immers weinig zin. Palliatieve chirurgie komt eigenlijk alleen in beeld als een uitzaaiing veel last of acuut gevaar oplevert, bijvoorbeeld bij een dreigende dwarslaesie als gevolg van een uitzaaiing in het skelet.

Tumormarkers

Een belangrijk instrument om het ziekteverloop te monitoren zijn tumormarkers. Tumormarkers zijn stoffen (meestal eiwitten) in bloed of urine die je lichaam maakt als reactie op een kanker of die door de kanker zelf worden aangemaakt. Een verhoogde waarde van zo’n tumormarker kan een aanwijzing zijn dat er kankercellen in je lichaam actief zijn. Voor borstkanker zijn vooral de markers CA15.3, CA27.29 en CEA (carcinoom embryonaal antigeen) van belang. Helaas kunnen ook andere aandoeningen leiden tot de aanmaak van deze stoffen, en hebben zelfs gezonde mensen soms verhoogde waarden. Hierdoor zijn tumormarkers geen betrouwbaar diagnostisch instrument voor het ontdekken van uitzaaiingen. Maar ze zijn wel heel nuttig om het ziekteverloop te volgen. De markerwaarden worden dan voor en na de behandeling gemeten. Als de markerwaarden dalen, is dat een sterke aanwijzing dat de therapie aanslaat. Als na verloop van tijd de markerwaarden weer stijgen, is dat een aanwijzing dat de kanker terugkeert.

Wetenschappelijk onderzoek bij uitgezaaide borstkanker

Soms kun je meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het gaat dan om het testen van bestaande of nieuwe middelen, technieken, methoden of behandelingen zoals medicijnen, operatietechnieken of bestralingsmethode. Overweeg je om deel te nemen aan één van de lopende onderzoeken?
Bekijk hier het actuele overzicht van onderzoek bij uitgezaaide borstkanker >>